WORKS
COMMISSIONED
ARCHIVE
JOURNAL
ABOUT

Інтэрв’ю для Фестывалю нябачнага кіно

Генадзь, добры дзень! Прапаную спачатку пазнаёміцца. Вы працуеце аніматарам і выкарыстоўваеце розныя тэхнікі анімацыі. Як вы самі сябе вызначаеце?

Добры дзень. Цяпер я прадстаўляюся як «мастак, рэжысёр, аніматар і дызайнер». Гэтыя чатыры іпастасі прысутнічаюць у маім жыцці ўжо шмат гадоў, але час ад часу мяняюцца месцамі ў залежнасці ад таго, кім я сябе ў дадзены момант лічу, у парадку змяншэння значнасці.

Яны ж адлюстроўваюць і маю прафесійную біяграфію: пачынаў я з дызайну, скончыўшы Акадэмію мастацтваў па гэтай спецыяльнасці, потым працаваў аніматарам, а ўжо пасля стаў рэжысёрам. Мастаком я быў заўсёды, але раней адсоўваў гэтую ролю на другі план, а цяпер яна на першым месцы — там, дзе, па сутнасці, заўсёды і павінна была быць.

Мая галоўная цікавасць і прыярытэт цяпер — праца ў галіне сучаснага мастацтва, незалежна ад яго формы і віду, на міждысцыплінарным узроўні. У гэты момант я займаюся эксперыментальным кіно і анімацыяй, бо маю вялікі досвед у анімацыі і гэты медыум мне блізкі. Але я не абмяжоўваюся толькі ім, звяртаюся і да іншых відаў мастацтва ды планую і надалей рухацца ў гэтым кірунку.

Як вы даведаліся пра Фестываль нябачнага кіно і чаму вырашылі даслаць на яго свае працы?

Столькі часу мінула, што я ўжо дакладна не прыгадаю. Але падазраю, што, хутчэй за ўсё, убачыў абвестку пра прыём прац на гэты новы фестываль у групе кнігарні «Порядок слов», якую люблю наведваць.

Я падтрымліваю любыя ініцыятывы ў блізкай мне галіне эксперыментальнага мастацтва, таму не мог праігнараваць такую магчымасць. Лічу, што чым больш будзе падобных мерапрыемстваў, дзе могуць сустракацца і размаўляць аднадумцы, тым лепш.

Як вы прыйшлі ў анімацыю і, у прыватнасці, у дакументальную анімацыю? Ці можна сказаць, што гэта ваш спосаб глядзець на навакольны свет?

У анімацыю я прыйшоў свядома, калі вучыўся ў Акадэміі мастацтваў. Як ні дзіўна, да гэтага яна мяне асабліва не цікавіла. У дзяцінстве я любіў мультфільмы, як і ўсе дзеці, але ніколі не марыў стаць аніматарам. Больш мяне цікавілі палеанталогія і анатомія.

Хоць у той жа час я ўжо рабіў першыя фліпбукі і заатропы, пісаў уласныя фантастычныя раманы з ілюстрацыямі, маляваў коміксы і займаўся яшчэ шмат чым. Як высветлілася пазней, усё гэта было невыпадкова.

Я не адношу сябе да сферы дакументальнай анімацыі і, па сутнасці, ніколі ёю не займаўся. Хаця, напэўна, некаторыя яе элементы можна знайсці ў той жа працы «283 жабы», дзе знятыя сапраўдныя жабы — свайго роду знойдзеныя аб’екты, але не ў сэнсе, які гэты тэрмін мае ў сюррэалізме.

Давайце пагаворым пра «283 жабы». Калі я паглядзела гэты фільм, то, прызнаюся, была ў захапленні. Мне ніколі не прыходзіла ў галаву, што жабы застываюць у адной з фаз руху, калі паміраюць. Як вам удалося гэта заўважыць і ператварыць іх, па сутнасці, у анімацыю, вярнуць ім жыццё?

Дзякуй. Гэта мая дэбютная праца ў галіне эксперыментальнай анімацыі, і менавіта яе я лічу пачаткам свайго шляху ў сучаснае мастацтва і пераходам да яго.

Праца нарадзілася выпадкова: я натрапіў на гэтыя расплюшчаныя трупікі жаб і, як прафесійны аніматар, не мог не выкарыстаць такі дзіўны, але цікавы матэрыял у сваёй працы. Да таго ж ён добра ўпісваўся ў само паняцце «анімацыя», якое паходзіць ад словаў са значэннем «ажыўленне», «надзяленне жыццём». А ўся хтанічнасць гэтай тэмы, скажам так, ператвараецца ў нешта жыццесцвярджальнае.

Як доўга вы збіралі матэрыял? Што вы адчувалі падчас гэтага?

Ранняй вясной 2013 года я вярнуўся з Піцера ў беларускі горад Гродна, адкуль я родам. Я катаўся на ровары за горадам, у балоцістай мясцовасці. Гэта быў якраз перыяд шлюбных міграцый жаб, калі яны цэлымі натоўпамі перапаўзаюць з аднаго балота ў другое, перасякаючы дарогу, і часам трапляюць пад колы аўтамабіляў. Я зняў іх на мабільны тэлефон.

Праз год выпадкова апынуўся ў тым жа месцы ў той самы час і зноў убачыў падобную карціну. Так мая дзіўная, жудаснаватая фотакалекцыя папоўнілася яшчэ дзясяткамі здымкаў. Два гады яны ляжалі ў памяці смартфона, пакуль я не вырашыў пазбавіцца ад іх, зрабіўшы анімацыю.

Падчас працы я адчуваў толькі станоўчыя эмоцыі, бо, калі займаюся творчасцю, якую люблю, адчуваю сябе шчаслівым і адчуваю паўнату жыцця. А расплюшчаныя жабы, пры ўсёй сваёй жудаснасці, былі яшчэ і смешнымі, недарэчнымі ў сваёй трагікамічнасці. Яны высахлі, таму на іх не было ўсіх тых непрыемных, занадта натуралістычных дэталяў. Інакш я не стаў бы іх здымаць, бо даволі адчувальна рэагую на такія рэчы.

Смерць або «мёртвае» — цэнтральны персанаж гэтай працы і «156 галубоў». Ці часта гэтая тэма з’яўляецца ў вашых працах, ці ўсё адбылося выпадкова і тэму падказаў знойдзены матэрыял?

І тое, і другое. Калі б мяне не цікавіла гэтая тэма, наўрад ці я пачаў бы збіраць калекцыю фотаздымкаў мёртвых галубоў, якую завёў яшчэ задоўга да жаб.

Тэма смерці цікавіла мяне з дзяцінства. Ужо тады ў мяне было шмат дзіўных захапленняў і неадназначных твораў. Хачу супакоіць: нічога супрацьзаконнага! Я не пераношу сцэн гвалту, крыві і болю. Дэпрэсія і маркота мяне таксама не цікавяць. Па натуры я аптыміст.

Смерць прыцягвае мяне хутчэй сваім эстэтычным і філасофскім вымярэннем. Акрамя таго, у дзяцінстве і юнацтве да гэтага далучыўся амаль навуковы інтарэс да палеанталогіі і анатоміі.

Мяне заўсёды прыцягвала і ўсё таямнічае, страшнае. У дзяцінстве я любіў палохаць людзей і нярэдка ладзіў жудасныя розыгрышы для сяброў і сваякоў. Любіў дзіцячыя страшылкі і сам іх прыдумляў. Таму тэма страху заўсёды была адной з самых частых у маім жыцці і, магчыма, застаецца такой дагэтуль. Магчыма, такім чынам я працаваў са сваімі страхамі, якіх у мяне нямала.

Які ваш досвед паўплываў на тое, як вы здымаеце фільмы? Якія галоўныя тэмы і стылістычныя асаблівасці сваёй творчасці вы маглі б вылучыць?

Думаю, як і ў многіх творчых людзей — ды і не толькі ў іх, — мае тэмы і погляд на свет сфармаваліся яшчэ ў дзяцінстве, прынамсі іх аснова.

У дзяцінстве я быў вельмі актыўным у творчым плане: бясконца нешта маляваў, ляпіў, майстраваў, прыдумляў, арганізоўваў. Самыя шчаслівыя перыяды жыцця я праводзіў на летніх вакацыях у бабулі ў беларускай вёсцы. Там я ўвесь час нешта ствараў, а навакольная прырода была для мяне галоўнай крыніцай ведаў.

Апошнія дзевяць гадоў я вывучаю гісторыю мастацтва ХХ стагоддзя — ад мадэрнізму да сучаснага мастацтва. Гэта таксама паўплывала на мае погляды і мысленне.

На цяперашнім этапе, які я сам лічу пачатковым у сваёй дзейнасці ў гэтай галіне, я займаюся эксперыментальным кіно або відэаартам — пакуль без нейкай прадуманай стратэгіі і паслядоўнасці. Я не займаюся «даследаваннем» чагосьці канкрэтнага, а проста раблю тое, што мне цікава і што я магу рэалізаваць без вялікіх выдаткаў часу і сіл.

Як мне цяпер бачыцца, мяне прыцягваюць канцэптуальныя мінімалістычныя працы ў галіне кіно і анімацыі, у якіх я спрабую працаваць з нейкімі базавымі складнікамі самога медыуму. Нават калі я вынаходжу ровар нанова, то раблю гэта па-свойму.

Ці ёсць будучыня ў дакументальнай анімацыі? Якія новыя медыумы і фарматы, на вашу думку, могуць даць гэтаму кірунку анімацыі новы імпульс?

Магу сказаць, што дакументальная анімацыя, безумоўна, будзе запатрабаванай і важнай, бо яна вырашае адну з істотных праблем дакументальнага кіно — адсутнасць матэрыялу. Часам яго не ўдалося зняць з розных прычын або ён быў страчаны.

У такім выпадку з дапамогай анімацыі можна аднавіць адсутныя сцэны — як рэальныя падзеі, так і, напрыклад, тое, як іх уяўляе сабе або ўспрымае герой. Гэта адкрывае шырокія выразныя магчымасці, якіх раней у дакументальнага кіно не было.

Так, у анімацыі, зробленай уручную, магчыма, менш праўдзівасці. Але, з іншага боку, стопрацэнтнай праўдзівасці няма і ў любым іншым дакументальным кіно — ужо з таго моманту, як націскаюць кнопку «rec» на камеры.

Парайце нашым чытачам тры дакументальныя анімацыйныя фільмы, якія вас уразілі.

Я даўно не глядзеў дакументальную анімацыю, таму не магу даваць экспертныя парады. Для мяне цікавым прыкладам былі анімацыйныя ўстаўкі з юным Куртам у фільме «Курт Кабэйн: Чортаў мантаж» (Kurt Cobain: Montage of Heck, 2015).

Ці важна аніматару або любому іншаму творцу ствараць уласныя праекты, акрамя працы? Раскажыце пра планы на будучыя мастацкія працы.

Безумоўна. Гэта ўсё адно што спытаць чалавека, ці хоча ён жыць сваім жыццём або чужым, навязаным кімсьці іншым. Адказ відавочны.

Трэба паступова імкнуцца да таго, каб асабістыя праекты займалі большую частку часу, а ў ідэале — сто адсоткаў усяго працоўнага часу. Вось тады і будзе шчасце. Для мяне гэта пакуль нязбытная мара, але я не здаюся.

У мяне назапасілася велізарная колькасць нерэалізаваных ідэй, і я баюся, што пры цяперашнім тэмпе магу так і не паспець іх ажыццявіць у гэтай бясконцай барацьбе за выжыванне. На жаль, эксперыментальнае мастацтва, як і сучаснае мастацтва ўвогуле, за вельмі рэдкімі выключэннямі не прыносіць грошай. Даводзіцца весці падвойнае жыццё і марнаваць процьму часу на камерцыйную працу на шкоду творчасці.

Планаў у мяне шмат. У найбліжэйшы час будзе як мінімум некалькі эксперыментальных відэапрац, у тым ліку анімацыйных. А яшчэ, спадзяюся, я нарэшце зраблю і 3D-працы — «віртуальныя скульптуры», як я іх называю.

Як вы для сябе вызначаеце, што такое нябачнае кіно?

Думаю, гэтае паняцце можна тлумачыць па-рознаму.

З аднаго боку, гэта мастацтва, якое працуе з нябачнымі «матэрыямі» або з’явамі. Напрыклад, з медыумам, які нібыта ад прыроды празрысты, а значыць, нябачны, — такі сабе намёк на эксперыментальнае мастацтва. Або гэта могуць быць нематэрыяльныя, метафізічныя тэмы, якіх нельга ўбачыць вокам.

З іншага боку, нябачнае кіно — гэта кіно, пра якое ніхто не ведае і, хутчэй за ўсё, не хоча нічога ведаць. Для такіх людзей яго проста не існуе, бо яны ўвогуле не лічаць гэта кіно кіно. Для іх гэта нейкая незразумелая хрэнь.

Ці ёсць у вас звычка здымаць відэа з паўсядзённага жыцця проста так, не дзеля таго, каб зрабіць фільм?

Такія ідэі ў мяне былі, але пакуль я гэтага не раблю.

Адзіная праца, якая набліжаецца да гэтай канцэпцыі, — незавершаны праект, пачаты шмат гадоў таму. Я збіраю ўласныя прадуктовыя чэкі з крам і склейваю іх у адну доўгую кінастужку. Яна ўжо ператварылася ў нешта накшталт майго штодзённіка — гастранамічнага і фінансавага справаздачніка пра паўсядзённае жыццё. Верагодна, гэта будзе бескамерная анімацыя.

Дайце параду аўтарам-пачаткоўцам: як усё ж такі зняць нябачнае кіно?

Галоўная парада — не чакаць зручнага моманту, а проста ўзяць і пачаць рабіць гэта цяпер. Зручнага моманту ніколі не будзе.

Трэба ствараць як мага больш прац і не баяцца памыляцца. Не халтурыць, але і не быць перфекцыяністам. І абавязкова выпрацаваць тоўстую скуру ў адносінах да крытыкі з боку людзей, якія не разумеюць тваёй творчасці. Не дазваляць ім негатыўна на цябе ўплываць.

Рабі толькі тое, што табе цікава і што ты любіш, не азіраючыся на чужыя густы і модныя трэнды.

Таксама трэба разумець, што эксперыментальнае кіно не лепшае і не горшае за традыцыйнае. Яно з’яўляецца яго працягам і нібыта запаўняе прабелы. Таму, каб працаваць у гэтай галіне, трэба разбірацца ў класічным кіно і ўмець з ім працаваць, разумець законы драматургіі, мантажу, працы з камерай і святлом — карацей, мець добрую рамесную базу. Калі вы, вядома, не садыст і не хочаце наўмысна катаваць гледача.

І абавязкова трэба ведаць гісторыю мастацтва ХХ стагоддзя, бо карані ўсяго гэтага — там, і там можна знайсці сапраўдныя залежы ідэй.

Інтэрв’ю ад 17 лютага 2022 года для Фестывалю нябачнага кіно.

RELATED POSTS

Інтэрв’ю CGtalk.by

Мультфільм для дарослых. Інтэрв’ю з Генадзем Буто Анімацыйны фільм «Лядзяш» быў створаны як адзін з

Экспэрымэнтальная анімацыя Генадзя Буто

Пачатак творчага шляху Генадзя Буто як эксперыментальнага аніматара бачыцца ў «Панараме» (2011). Вядома, хочацца капнуць глыбей і адзначыць, што візуальныя рашэнні і тэмы ранніх прац відавочна падводзілі аўтара да эксперыментальнай сцежкі.

Інтэрв’ю ў часопісе “Alovak”

Мастак-мультыплікатар Генадзь Буто: “Усе аніматары ў большасці сваёй – энтузіясты…” Калі мы шукалі першага героя

Інтэрв’ю для фестывалю нефільтраванага кіно

«Звышзадача любога мастака — «намацаць» межы мастацтва, выявіць яго прыроду і сутнасць, агаліць недамоўленае і нябачнае. Мастак выпрабоўвае гэтыя межы на трываласць. Межы зрушваюцца»

Інтэрв’ю для Citycelebrity

Рэжысёр Генадзь Буто Рэдакцыя Citycelebrity звязалася з пераможцам фестывалю кароткаметражнага кіно і анімацыі «METERS/МЕТРЫ» (у

Інтэрв’ю «У фокусе»

Аніматары — гэта акторы, якіх ніхто не бачыць Ці ведаеце вы, што Санкт-Пецярбург — сучасная

Інтэрв’ю для Radiocult.by

Чаму творчыя людзі з’язджаюць з Беларусі? Беларуская анімацыя сёння, здаецца, не запатрабаваная. Таленавітыя маладыя аніматары

Animation NOW!

«Толькі харошыя людзі» Чым занятыя і пра што думаюць маладыя беларускія аніматары Юля Рудзіцкая і

Інтэрв’ю ў T-Styl.info

Аўтар мульціка-жаху “Лядзяш” прэзентаваў сваю творчасць у Гродне 4 студзеня гарадзенцы пазнаёміліся з анімацыяй Генадзя

Артыкул у 34.magnet

Генадзь Буто Генадзь Буто належыць да рэдкага віду «беларускі аніматар». Зараз жыве ў Піцеры і

Інтэрв’ю для CitiGid

Нядаўна стала вядома, што DreamWorks рыхтуе да выпуску новы серыял «Кунг-фу Панда: Лапы лёсу». Сярод мастакоў, якія працавалі над праектам, быў і беларус Генадзь Буто — ураджэнец Мінска

Прэм’ера мультфільма «Фінік»

На мінулым тыдні наведаў прэм’еру поўнаметражнага мультфільма «Фінік» пра дамавікоў, у стварэнні якога я ўдзельнічаў у 2020 годзе ў якасці сторыбардыста (рэжысёра аніматыкаў).

Рэцэнзія на Too Big Drawing у CineClandestino

«Too Big Drawing» – адзін з самых арыгінальных і ўражлівых кароткаметражных фільмаў, з якімі нам давялося сутыкнуцца апошнім часам. У цэнтры аповеду — аловак і лінія, прычым апошняя не менш фантастычная, чым уяўленне самога аўтара

Артыкул у ADME.RU

Лепшыя аніматары Расіі ствараюць сацыяльную рэкламу Па замове Міністэрства культуры РФ і Фонду сацыяльна-культурных праграм

Артыкул у METRO

Мультфільм-жах для антынаркатычнага праекта палохае бацькоў Сацыяльны анімацыйны фільм «Лядзяш» беларускага аніматара Генадзя Буто створаны

Кандопажская пісчая папера прыбыла!

Толькі праз паўгода малявання накідаў я ўрэшце спыніўся на гэтай пісчай паперы вытворчасці маленькага горада Кандопага недзе ў Карэліі. Для малявання накідаў яна ідэальная.