Чаму творчыя людзі з’язджаюць з Беларусі?
Беларуская анімацыя сёння, здаецца, не запатрабаваная. Таленавітыя маладыя аніматары з Беларусі шукаюць магчымасці для творчай рэалізацыі за мяжой. Як, напрыклад, аніматар з Гродна Генадзь Буто, які цяпер жыве і працуе ў Санкт-Пецярбургу.
Чаму вы вырашылі займацца менавіта анімацыяй? Як узнікла гэтая ідэя? Дзе вы вучыліся, якую навучальную ўстанову скончылі? Ці трэба гэтаму спецыяльна вучыцца?
Я прыйшоў да гэтага паступова. Я не меркаваў, што буду займацца анімацыяй. Мяне заўсёды цікавіла маляванне, я з дзяцінства гэтым займаўся. Потым паступіў у Гродзенскае вучылішча мастацтваў, а пазней — у Акадэмію мастацтваў, і толькі падчас вучобы я ўсвядоміў, што я аніматар.
Калі ты ўваходзіш у гэтую сферу, ты ўжо не можаш з яе выйсці. Так, грошай няма. Анімацыя — даволі цяжкая праца, якая цалкам цябе захоплівае.
У акадэміі анімацыі я не вучыўся, усяму навучыўся сам: вывучаў праграмы, чытаў кнігі, удзельнічаў у фестывалях і конкурсах. Толькі цяпер я пачаў больш-менш прафесійна займацца гэтым і на дадзены момант працую ў анімацыйнай студыі «Мельница» ў Пецярбургу.
У якім стане сёння знаходзіцца беларуская анімацыя?
Стан, не сказаць каб найлепшы. Беларускіх аніматараў можна па пальцах пералічыць, і гэта ў маштабах цэлай краіны. Ёсць нейкія больш старэйшыя аніматары, якія працуюць на «Беларусьфільме», але, наколькі я ведаю, іхнія працы ў Беларусі нідзе не ўбачыш. Яны «кладуцца на паліцу», па тэлебачанні іх асабліва не паказваюць, а калі і паказваюць, то ў такі ранні час, што мала хто гэта паглядзіць.
Ёсць мультфільмы «Аповесць мінулых гадоў», «Рэактыўны парася», але, акрамя іх і іншых удалых прац, на мой погляд, у цэлым стан не самы лепшы. Многія аніматары, асабліва цяпер, пасля крызісу, з’язджаюць, у тым ліку і я.
То-бок у Беларусі гэтае мастацтва не запатрабаванае?
Не запатрабаванае, і гэта шкада. Але я спадзяюся, што ў будучыні ўсё зменіцца. Цяпер я працую ў Пецярбургу, але душой знаходжуся ў Беларусі. Я ўсюды пазначаю, што я «беларускі аніматар».
Вы здымалі кліпы на песні вядомых гуртоў. Як гэта адбывалася? Самі гурты да вас звярталіся ці вы прапаноўвалі ім свае паслугі?
Насамрэч я нікому ні разу нічога не прапаноўваў. Заўсёды звярталіся да мяне. Тут ужо як лёс складзецца: як хто мяне знойдзе, што прапануе. Я спецыяльна ніколі не шукаў замоваў, мне і так працы хапае.
Ад многіх кліпаў нават адмаўляўся, бо ў мяне ёсць свае музычныя густы і перавагі. Часта прапаноўвалі кліпы для поп-выканаўцаў, і я адмаўляўся, бо кліп — справа доўгая. Яго можна рабіць некалькі месяцаў, а то і паўгода-год, і ўвесь гэты час вымушана слухаць музыку, якая табе вельмі не падабаецца. З такім цяжка працаваць.
А што гэта за гурты? Раскажыце, калі ласка.
Цяпер гэта гурт «Ананімка». Гэта сайд-праект мінскага музыканта Аляксандра Ліберзона, у якога ёсць больш вядомы праект «Касіяпея». У яе складзе Ілля Чарапкоў, які грае ў «Петле пристрастия». Альбом гэтага гурта быў названы найлепшым альбомам рускага року 2009 года паводле версіі Zvuki.ru.
Тры кліпы я зрабіў для гурта «Барто», вядомай маскоўскай каманды. Ёсць яшчэ некалькі іншых гуртоў, напрыклад невядомы калектыў «Кэры».
У цэлым я адкрыты да новых прапаноў, і да мяне перыядычна звяртаюцца людзі. Іншая справа, што часу на ўсё гэта не хапае. Але галоўнае — не хапае бюджэту. На жаль, музыканты з цікавай музыкай, як правіла, не могуць дазволіць сабе дарагія кліпы. Анімацыйныя кліпы — гэта вельмі недарагое задавальненне. Анімацыя сама па сабе — працаёмкі працэс. Не заўсёды ўсё супадае: музыканты не могуць табе заплаціць, а я не магу дазволіць сабе працаваць бясплатна.
А колькі ўвогуле можа каштаваць такі музычны кліп? І адкуль вы бераце сродкі на яго стварэнне?
Як правіла, гэта асабістыя сродкі музыкантаў. Калі я расказваю, якія бюджэты ў маіх кліпаў, ніхто не верыць, бо за такія грошы, можна сказаць, я працую бясплатна. Гэта так, на гарбату.
Я, хутчэй, сам працаваў, рабіў нейкія камерцыйныя замовы і ўкладваў у гэтыя працы больш уласных грошай і свайго часу, чым музыканты ўкладвалі ў мяне.
Бюджэт быў ад нуля, калі я ствараў бясплатныя кліпы, да, напэўна, паўтары тысячы долараў. Гэта самы дарагі музычны кліп, які я пакуль зрабіў. Аднак пытанне яшчэ і ў тым, ці ўдасца гэтыя грошы атрымаць. Атрымліваецца, гэтыя кліпы я рабіў практычна бясплатна, як хобі, як захапленне.
Як вы лічыце, калі надыдзе залаты век беларускай анімацыі? Што для гэтага патрэбна?
Я думаю, што ўсё завязана на эканоміцы і культуры. Культура залежыць ад эканомікі. Спачатку чалавеку трэба задаволіць базавыя патрэбы — нармальна паесці, забяспечыць сябе неабходнымі рэчамі, і толькі потым у яго з’яўляецца цікавасць да культуры. Анімацыя як частка культуры таксама ад гэтага залежыць.
У нас укладаюць грошы пераважна ў нейкія гістарычныя праекты, звязаныя з народнай культурай, а маладым незалежным рэжысёрам, як правіла, даводзіцца самім неяк выжываць.
Добра, што сёння ёсць інтэрнэт. Цяпер гэта папулярная тэндэнцыя: незалежныя аніматары раскручваюцца праз інтэрнэт, бо выйсці на дзяржаўны канал вельмі цяжка.
Эканамічная сітуацыя і, вядома, падтрымка дзяржавай маладых незалежных аніматараў і рэжысёраў — вось галоўны шлях.
Апублікавана 1.01.012 года на radiocult.by